Įr 2000, mišvikudaginn 5. jślķ, er haldinn fundur ķ śrskuršarnefnd sjómanna og śtvegsmanna aš Hafnarhvoli viš Tryggvagötu.  Męttir eru Frišrik J. Arngrķmsson, Stefįn Frišriksson, Sturlaugur Sturlaugsson, Sęvar Gunnarsson, Helgi Laxdal, Grétar Mar Jónsson auk oddamanns Valtżs Siguršssonar.

Fyrir er tekiš mįliš U 6/2000

heildarsamtök sjómanna f.h. įhafnar Ljósafells SU-70

gegn

Kaupfélagi Fįskrśšsfjaršar

Ķ mįlinu var kvešinn upp svohljóšandi

Ś R S K U R Š U R:

I.

Mįlmešferš nefndarinnar.

Meš bréfi, dagsettu 20. jśnķ 2000, vķsušu heildarsamtök sjómanna mįlinu til śrskuršarnefndar sjómanna og śtvegsmanna žar sem ekki hafši nįšst samkomulag milli įhafnar og śtgeršar Ljósafells SU-70.

Erindiš var tekiš fyrir į fundi śrskuršarnefndar 20. jśnķ sl. og var žar įkvešiš aš kalla til oddamann er ljóst var aš ekki nęšist samkomulag ķ mįlinu. Įkvešiš var aš heildarsamtök sjómanna f.h. įhafnar yršu sóknarašilar mįlsins.

Sóknarašili skilaši greinargerš, dagsettri 28. jśnķ sl. og greinargerš varnarašila er dagsett 30. jśnķ sl. Veršlagsstofa skiptaveršs hefur aflaš gagna fyrir nefndina.

Į fundi nefndarinnar ķ dag voru gögn mįlsins lögš fram. Žį tjįšu ašilar sig um fram komnar kröfur og fęršu fram rök fyrir žeim. Mįliš var aš žvķ bśnu lagt ķ śrskurš. 

II.

Kröfur sóknarašila eru sem hér segir:

Markašstengdur afli:  

Ofangreind verš gildi sem 82% af greiddu verši, 18% eru fundin meš žvķ aš taka mešalverš į fiskmörkušum, sbr. sķšastgildandi fiskveršssamning.

Verš į öšrum fisktegundum verši óbreytt frį sķšastgildandi fiskveršssamningi.

Gildistķmi śrskuršar skal vera frį 20. jśnķ til 20. september 2000.

Kröfur varnarašila eru eftirfarandi.

Markašstengdur afli:

Ofangreind verš gildi sem 85% af greiddu verši, 15% verši fundin meš žvķ aš taka mešalverš į Faxamarkaši, Fiskmarkaši Hafnarfjaršar og Fiskmarkaši Sušurnesja ķ hverri viku og gildir veršiš sem var ķ vikunni į undan löndun śr Ljósafelli SU-70.

Hvaš varšar verš į öšrum fisktegundum og gildistķma śrskuršar er fallist į kröfur sóknarašila.

Rökstušningur sóknarašila.

Ķ rökstušningi fyrir kröfum sķnum vķsar sóknarašili til 11. greinar laga nr. 13/1998, um Veršlagsstofu skiptaveršs og śrskuršarnefnd sjómanna og śtvegsmanna. Žį komi skżrt fram ķ kjarasamningum milli sjómanna og śtvegsmanna aš śtgeršarmašur hafi meš höndum sölu aflans og skuli hann tryggja skipverjum hęsta gangverš fyrir fiskinn.

Sóknarašili telur aš žrįtt fyrir įkvęši 11. greinar laga nr. 13/1998, um aš taka skuli miš af verši ķ nęrliggjandi byggšarlögum, sé slķkur samanburšur ķ flestum tilvikum ekki rökréttur. Ķ fyrsta lagi sé afli viškomandi skips, sem veriš sé aš veršleggja ķ śrskuršarnefnd, uppistaša aflans ķ viškomandi byggšarlagi og nįgrannabyggšum. Śrtakiš verši žvķ ómarktękt enda veriš aš bera verš į afla skipsins saman viš sjįlft sig. Ķ öšru lagi sé ķ slķku śrtaki skip sömu śtgeršar og žaš skip sem veriš sé aš fjalla um eša aš tekiš sé miš af verši hjį skipum sem gerš séu śt ķ nįgrannabyggšarlögunum žó svo aš sś veršlagning endurspegli ekki ešlilegt verš fyrir aflann.

Vegna žessa sé ešlilegt aš taka miš af samskonar veišarfęri mišaš viš landiš allt enda liggi fyrir aš afli veiddur ķ sama veišarfęri sé sambęrilegur aš stęrš, óhįš žvķ hvašan skipiš sé gert śt. Ljóst sé aš meš žvķ nįist žaš markmiš laganna aš bera saman verš į sambęrilegum afla.

Sóknarašili bendir į aš hafa beri ķ huga, aš mešalverš į afla, sem gefiš sé upp ķ opinberum skżrslum, segi ekki allt um hvaš raunverulega sé greitt fyrir aflann. Žekkt sé aš blandaš sé saman fiskvišskiptum annars vegar og višskiptum meš aflamark og jafnvel aflahlutdeild hins vegar. Gögn mįlsins sżni verš į žorski til einstakra skipa sem stundušu botnvörpuveišar ķ janśar til mars 2000. Samkvęmt žeim séu żmsir ašilar aš greiša afar lįgt verš fyrir žorskinn. Ķ mörgum tilvikum megi rekja žaš lįga verš til žess aš śtgeršin sé aš fjįrfesta ķ veišiheimildum. Samkvęmt kjarasamningum og lögum sé óheimilt aš sjómenn séu žįtttakendur ķ kvótakaupum śtgeršarinnar. Žvķ vęri ešlilegt aš hreinsa śrtakiš įšur en mešalverš til višmišunar eru fundin. Mešalverš į žorski sem veiddur var ķ botnvörpu tķmabiliš janśar til mars 2000 sé 91,50 kr/kg samkvęmt upplżsingum Veršlagsstofu skiptaveršs. Sé ķ žessu sambandi mišaš viš óhreinsašar upplżsingar, en hiš raunverulega mešalverš sé hęrra ešli mįlsins samkvęmt.

Ķ įrsskżrslu Veršlagsstofu skiptaveršs fyrir įriš 1999 komi fram ķ kafla III aš athuganir Veršlagsstofu bendi sterklega til aš žaš mešalverš einstakra fisktegunda sem birt sé į vegum stofunnar endurspegli ekki žaš verš sem ķ raun sé greitt fyrir aflann. Af žeim sökum verši aš telja aš višmišanir, frįvikagreiningar og jafnvel nišurstöšur śrskurša séu byggšar į frekar ótraustum grunni. Sjįlfstęšar athuganir stofunnar hafi leitt ķ ljós aš ķ flestum tilvikum séu lįg fiskverš tengd kvótakaupum, afbrigšilegum uppgjörsmįta eša skyldum žįttum. Žetta žżši m.ö.o. aš verš žaš sem greitt sé fyrir fiskinn sé hęrra en fram komi ķ opinberum skżrslum.

Sóknarašili telur žvķ afar hępiš aš nota upplżsingarnar um bein višskipti meš fisk sem grunn aš veršįkvöršun. Ef nota eigi slķkar upplżsingar sem grunn verši įšur aš sķa žęr og taka śt įhrif af kvótakaupum og žess hįttar višskiptum sem įhrif hafi į uppgefiš fiskverš. Auk žess geti nefndin ekki lengur horft fram hjį žeirri stašreynd aš višskipti meš fisk eigi sér einnig staš į fiskmörkušum. Verš ķ beinum višskiptum myndist aš miklu leyti meš einhliša tilskipunum śtgeršarmanna um fiskverš samhliša kvótabraski og žess hįttar óešlilegum višskiptamįta. Bein višskipti meš fisk gefi žvķ ekki rétta mynd af ešlilegu višskiptaverši aflans. Žvķ telji fulltrśar sjómanna ķ nefndinni aš eingöngu eigi viš veršįkvaršanir aš styšjast viš upplżsingar um fiskverš į mörkušunum, enda enginn annar raunhęfur višmišunargrunnur fyrir hendi. Samkvęmt framansögšu sé mešalverš į žorski sem veiddur sé ķ botnvörpu į tķmabilinu janśar til mars 2000, 156,20 kr/kg og raunhęft aš miša viš ķ žessu tilviki. Jafnframt sé rétt aš geta žess aš į sķnum tķma hafi veriš geršur fiskveršssamningur milli Śtgeršarfélags Akureyringa hf. og įhafnar skipa félagsins og sį samningur tekinn upp į skipum Kaupfélags Fįskrśšsfiršinga. Ljóst sé aš skipverjar į Ljósafelli SU-70 hafi nś dregist langt aftur śr skipverjum į öšrum skipum hvaš fiskverš varšar. Sóknarašili telur žvķ ešlilegt og sanngjarnt aš fallist verši į kröfur sjómanna ķ žessu mįli.

Rökstušningur varnarašila.  

Af hįlfu varnarašila er vķsaš til 11. greinar laga nr. 13/1998, um Veršlagsstofu skiptaveršs og śrskuršarnefnd sjómanna og śtvegsmanna og į žaš bent aš žar sé lagšur megingrundvöllur žess starfs sem sé višfangsefni śrskuršarnefndarinnar. Śrskuršarnefndin skuli viš įkvöršun sķna taka miš af žvķ fiskverši sem algengast sé viš sambęrilega rįšstöfun afla. Ķ žeim tilfellum sem afla af Ljósafelli SU-70 sé rįšstafaš til skylds ašila beri nefndinni aš lķta til fiskveršs į žeim skipum sem gerš séu śt frį nęrliggjandi byggšarlögum og sem veiši sambęrilegan fisk sem rįšstafaš sé til skyldra ašila. Ljósafell SU-70 sé 549 brl. skuttogari geršur śt frį Fįskrśšsfirši.

Ķ gögnum mįlsins komi fram upplżsingar frį Veršlagsstofu skiptaveršs um verš į žorski, żsu og steinbķt ķ janśar til mars 2000 hjį togurum yfir 250 brl., sem geršir séu śt frį Austfjöršum og žar sem aflanum sé rįšstafaš til skyldra ašila. Varnarašili bendir į aš boriš saman viš žau verš, séu engin efni til aš hękka žau fiskverš sem sķšasti fiskveršssamningur ašilanna kveši į um umfram žaš sem varnarašili hafi bošiš.

Ķ greinargerš sóknarašila sé žvķ haldiš fram aš ķ flestum tilvikum sé samanburšur viš fiskverš ķ nęrliggjandi byggšarlögum ekki rökréttur. Śrskuršarnefndin hafi enga heimild til aš vķkja frį skżru įkvęši laga hvaš žetta varšar hvaš sem skošunum einstakra nefndarmanna lķšur. Sś fullyršing sóknarašila, aš ešlilegt sé aš miša viš sama veišarfęri mišaš viš landiš allt, enda liggi fyrir aš afli veiddur ķ sama veišarfęri sé sambęrilegur aš stęrš, óhįš žvķ hvar skipiš er gert śt, sé beinlķnis röng enda sé mikill munur į stęrš žess žorsks sem veiddur er af togskipum eftir žvķ hvar veišar eru stundašar. Žį sé žaš mismunandi hvar skip af mismunandi stęrš og meš mismunandi aflvķsi mega stunda togveišar sem leiši til žess aš fiskur sem žau veiša sé ekki sambęrilegur hvaš stęrš varšar.

Ķ greinargerš sóknarašila sé um órökstuddar fullyršingar aš ręša sem ekki sé įstęša til aš elta ólar viš, eins og žęr aš ekki sé unnt aš miša viš fyrirliggjandi upplżsingar um fiskverš frį Veršlagsstofu skiptaveršs og aš veršįkvaršanir eigi eingöngu aš styšjast viš upplżsingar um fiskverš į mörkušum.

Rétt sé aš benda į, varšandi žau mešalverš į žorski sem nefnd eru ķ greinargerš sóknarašila, aš engin tilraun er gerš til aš gefa réttar upplżsingar um verš į fiski af sambęrilegri stęrš og sį fiskur sem Ljósafell SU-70 hefur veitt. Aušveldlega megi žó nįlgast upplżsingar žar um hjį Veršlagsstofu skiptaveršs. Ekki žurfi aš koma į óvart aš žau verš séu umtalsvert lęgri en žau verš sem fram komi ķ greinargerš fulltrśa sjómanna.

Tilvķsun ķ greinargerš sóknarašila til veršs į skipum Śtgeršarfélags Akureyringa hf. sé mótmęlt enda mįli žessu óviškomandi. Žį sé krafa sóknarašila um hękkun į ašrar fisktegundir en žorsk meš öllu órökstudd og žvķ beri aš hafna henni.
Af öllu framangreindu virtu telur varnarašili aš ljóst megi vera aš engin efni séu til aš verša viš kröfum įhafnarinnar og aš taka beri kröfur śtgeršarinnar aš fullu til geina.

III.

Forsendur og nišurstaša.

 Ķ 11. gr. laga nr. 13/1998, um Veršlagsstofu skiptaveršs og śrskuršarnefndar sjómanna og śtvegsmanna er kvešiš į um hin almennu atriši sem śrskuršarnefnd ber aš leggja til grundvallar viš įkvöršun sķna um fiskverš. Žar segir:
"Śrskuršarnefnd skal viš įkvöršun sķna taka miš af upplżsingum sem Veršlagsstofa fiskveršs hefur safnaš.
Nefndin skal viš įkvöršun sķna taka miš af žvķ fiskverši sem algengast er viš sambęrilega rįšstöfun afla. Skal ķ žvķ sambandi tekiš miš af verši ķ nęrliggjandi byggšarlögum fyrir sambęrilegan fisk aš stęrš og gęšum. Žį skal nefndin taka tillit til lķklegrar žróunar afuršaveršs. Varšandi įkvöršun nefndarinnar um fiskverš ķ skiptum óskyldra ašila skal og taka tillit til heildarrįšstöfunar į afla skips."

Lagaįkvęši žetta er efnislega samhljóša įkvęši 5. gr. eldri laga nr. 84/1995 um sama efni.
Samkvęmt žessu eru žaš žrjś atriši, sem śrskuršarnefnd ber aš hafa til hlišsjónar og taka miš af, viš veršįkvöršun sķna į fiski ķ beinum višskiptum ašila. Žessi atriši teljast tęmandi löglegar višmišanir nefndarinnar viš įkvöršun hennar um fiskverš ķ viškomandi tilvikum.

Ķ fyrsta lagi er um aš ręša upplżsingar frį Veršlagsstofu skiptaveršs en žeirri stofnun var komiš į fót meš lögum nr. 13/1998. Hlutverk stofnunarinnar er skilgreint ķ I kafla laganna en ķ 3. gr. segir, aš Veršlagsstofa skiptaveršs skuli afla ķtarlegra gagna um fiskverš og meš skipulegum hętti vinna śr upplżsingum sundurlišuš yfirlit um fiskverš mišaš viš einstök landsvęši, tiltekna višskiptahętti og stęršar- og gęšaflokka. Stofnunin skuli reglulega birta upplżsingar um fiskverš, žannig aš žęr gagnist śtvegsmönnum og sjómönnum sem best. Žį skuli stofan afla gagna um afuršaverš og žróun žess. Ķ 5. gr. er sķšan kvešiš į um skyldu Fiskistofu og annarra ašila til aš tryggja aš Veršlagsstofa geti sinnt lögbošnu hlutverki sķnu.

Af hįlfu sóknarašila er dregiš ķ efa aš upplżsingar um mešalverš einstakra fisktegunda, sem birtar séu į vegum stofnunarinnar ķ beinum višskiptum endurspegli žaš verš sem raunverulega sé greitt fyrir aflann og žvķ sé um ótraustan grunn aš ręša.
Śrskuršarnefnd telur aš ekki hafi veriš sżnt fram į aš upplżsingar Veršlagsstofu, sem frammi liggja ķ mįlinu, séu ekki réttilega unnar, eša aš žęr séu byggšar į ólögmętum sjónarmišum. Žaš er hins vegar hlutaverk śrskuršarnefndar aš leggja mat į žessar upplżsingarnar, skoša žęr ašferšir sem žęr byggja į og tślka nišurstöšur žeirra.

Af hįlfu sóknarašila hefur einkum veriš bent į aš višskipti meš kvóta sé sį žįttur sem einkum valdi skekkju į mešalveršinu ķ beinum višskiptum meš fisk.

Ķ lögum um skiptaveršmęti og greišslumišlun innan sjįvarśtvegsins nr. 24/1986, sbr. lög nr. 79/1994 segir ķ uppphafsmįlsgrein1. gr. aš žegar afli fiskiskipa sé seldur óunninn hér į landi sé skipaveršmęti aflans til hlutaskipta og aflaveršlauna 75% af žvķ heildarveršmęti sem śtgeršin fįi fyrir hann. Ekki sé heimilt aš draga frį heildarveršmęti afla ķ žessu sambandi kostnaš viš kaup į veišiheimildum. Ljóst er samkvęmt žessu lagaįkvęši aš śrskuršarnefnd ber aš leitast viš aš afla upplżsinga um fiskverš žar sem kaup į veišiheimildum hefur ekki įhrif į verš. Ķ žessu mįli bendir ekkert til žess žegar litiš er til žeirra mešalverša sem fyrir liggja af hįlfu Veršlagsstofu skiptaveršs um fiskverš ķ botnvörpu į Austfjöršum, aš kaup į veišiheimildum hafi žar įhrif.
Ķ öšru lagi ber śrskuršarnefnd aš taka miš af žvķ fiskverši sem algengast er viš sambęrilega rįšstöfun afla. Ķ žvķ sambandi segir aš taka skuli "miš af verši ķ nęrliggjandi byggšarlögum fyrir sambęrilegan fisk aš stęrš og gęšum."

Śrskuršarnefnd hefur ķtrekaš tślkaš žau fyrirmęli, hvaš varšar sambęrilega rįšstöfun afla, aš žar sé mišaš viš mešalverš enda hljóti žaš aš endurspegla algengasta veršiš.

Ķ lögskżringargögnum er ekki aš finna stušning fyrir žvķ hvaš įtt sé viš ķ lögunum meš "nęrliggjandi byggšarlögum" Ljóst mį žó vera, samkvęmt beinu oršalagi, aš lķta skuli til įkvešinna landsvęša ķ žessu sambandi og žį einkum įkvešinna starfsvęša śtgerša sem tengjast innbyršis atvinnulega fremur en landsfjóršunga, sżslna eša annara stjórnsżslulegra eininga. Af oršalagi laganna mį hins vegar gagnįlykta sem svo, aš viš fiskveršsįkvöršun sķna skuli śrskuršarnefnd ekki lķta til landsins ķ heild enda hefur śrskuršarnefnd ķ fyrri śrskuršum sķnum jafnan litiš svo į. Samkvęmt žessu ber aš hafna žvķ sjónarmiši sóknarašila aš miša beri viš afla, sem veiddur sé ķ sama veišarfęri um landiš allt viš veršlagningu ķ mįli žessu.

Ķ žrišja lagi ber śrskuršarnefnd viš veršįkvöršun sķna aš taka tillit til lķklegar žróunar afuršarveršs. Ķ mįli žvķ sem hér er til umfjöllunar er af hįlfu ašila ekki byggt į žessari mįlsįstęšu og kemur hśn žvķ ekki til skošunar hér frekar.

Fiskveršssamningar milli śtgeršar og įhafnar fiskiskips um fiskverš, sem nota skal viš uppgjör į aflahlut ķ višskiptum viš skylda ašila eru frjįlsir. Ašilar geta žvķ og hafa samiš um markašstenginu hluta afla eins og raunin er ķ žessu mįli. Hins vegar eru, eins og įšur sagši ķ forsendum hér aš framan, lögbundnar višmišunarheimildir śrskuršarnefndar tęmandi taldar ķ 11. gr. laganna. Žar af leišir, aš lagaskilyrši skortir til aš sś krafa sóknarašila nįi fram aš ganga, aš veršįkvöršun nefndarinnar eigi eingöngu aš styšjast viš upplżsingar um fiskverš į mörkušunum.

Upplżsingar Veršlagsstofu skiptaveršs, sem liggja fyrir nefndinni um mešalverš į žorski į Austfjöršum janśar til mars 2000 benda til žess aš krafa sóknarašila um hękkun žorskveršs eigi viš rök aš styšjast en žaš er ķ beinum višskiptum 83,93. kr/kg
Formašur leggur til, meš hlišsjón af žvķ aš ķ višmišinu eru fį skip eša alls 7 og aš skip varnarašila hefur žar įhrif til lękkunar, aš verš į žorski verši 74 kr/kg. Bįšir ašilar hafna žvķ tilboši. Formašur leggur til 73/kr/kg og samžykkja fulltrśar varnarašila žaš verš.

Samkvęmt gögnum mįlsins var mešalverš į slęgšri żsu ķ beinni sölu janśar til mars 2000 į Austfjöršum, 87,61 kr/kg. Tilboš varnarašila mišaš viš markašstengingu er hins vegar 90,59 kr/kg. Samkvęmt žvķ standa ekki rök til aš taka kröfu sóknarašila til greina hvaš varšar verš į żsu.

Ašilar eru sammįla um, eftir aš hafa skošaš gögn Veršlagsstofu skiptaveršs, aš fallast į kröfu sóknarašila um verš į ufsa.
Žį eru ašilar sammįla nś um fallast į kröfu sóknarašila um verš į grįlśšu. Ķ mįlinu er ekki įgreiningur um kröfu sóknarašila hvaš varšar verš į karfa. Žį er ašilar sammįla um gildistķma śrskuršarins frį 20. jśnķ til 20. september 2000.
Svo sem aš framan hefur veriš rakiš telur śrskuršarnefnd žaš į verksviši ašila aš semja um markašstengingu fiskveršs ķ beinum višskiptum. Samkvęmt žvķ ber aš hafna kröfu sóknarašila um žennan žįtt mįlsins en fallast į kröfu varnarašila um aš ofangreind verš gildi sem 85% af greiddu verši, 15% verši fundin meš žvķ aš taka mešalverš į Faxamarkaši, Fiskmarkaši Hafnarfjaršar og Fiskmarkaši Sušurnesja ķ hverri viku og gildir veršiš sem var ķ vikunni į undan.

Śrskuršur žessi er kvešinn upp af meirihluta nefndarinnar ž.e. oddamanni įsamt fulltrśum varnarašila.

Ś R S K U R Š A R O R Š:

Varnarašili, Kaupfélag Fįskrśšsfjaršar, skal viš uppgjör til sóknarašila, įhafnar Ljósafells SU-70 miša viš eftirfarandi verš:

Ofangreind verš gildi sem 85% af greiddu verši, 15% verši fundin meš žvķ aš taka mešalverš į Faxamarkaši, Fiskmarkaši Hafnarfjaršar og Fiskmarkaši Sušurnesja ķ hverri viku og gildir veršiš sem var ķ vikunni į undan.

Verš į öšrum fisktegundum verši óbreytt frį sķšastgildandi fiskveršssamningi.

Gildistķmi śrskuršar skal vera frį 20. jśnķ til 20. september 2000.

______________________________

Valtżr Siguršsson

Frišrik J. Arngrķmsson

Sturlaugur Sturlaugsson

Stefįn Frišriksson