Įr 2002, žrišjudaginn 30. jślķ, er haldinn fundur ķ śrskuršarnefnd sjómanna og śtvegsmanna ķ hśsakynnum Landsambands ķsl. śtvegsmanna.

     Męttir eru: Įrni Bjarnason frį Farmanna- og fiskimannasambandi Ķslands Frišrik J. Arngrķmsson og Sveinn H. Hjartarson frį Landsambandi ķsl. śtvegsmanna, Jóhanna Eyjólfsdóttir, frį Vélstjórafélagi Ķslands, Sęvar Gunnarsson frį Sjómannasambandi Ķslands auk oddamanns Valtżs Siguršssonar, sem varaformanns nefndarinnar.

    Fyrir er tekiš mįliš U 4/2002

Sjómannasamband Ķslands f.h. įhafnar Sturlaugs H. Böšvarssonar AK- 10

gegn Haraldi Böšvarssyni hf.

Ķ mįlinu var kvešinn upp svohljóšandi

Ś R S K U R Š U R:

I. Mįlsmešferš nefndarinnar.

    Meš bréfi, dagsettu 20. jśnķ 2002, vķsaši Sjómannasamband Ķslands (SSĶ) mįli žessu til śrskuršarnefndar sjómanna og śtvegsmanna žar sem ekki hafši nįšst samkomulag um fiskverš milli įhafna umrędds skip og śtgeršar žess. Erindiš var tekiš fyrir į fundi śrskuršarnefndar 26. jśnķ sl. og žį įkvešiš aš kalla til formann en ljóst var aš ekki nęšist samkomulag ķ mįlinu.

    Į fundi nefndarinnar 1. jślķ sl. meš formanni var įkvešiš aš sóknarašili skilaši greinargerš 4. jślķ en sį frestur var framlengdur til 5. jślķ. en žį barst greinargerš sóknarašila. Greinargerš varnarašila er dagsett 10. jślķ sl. og barst sama dag. Vegna sumarleyfa nefndarmanna reyndist erfitt aš koma į fundi en samkomulag varš um aš fresta fyrirhugšušum fundum tvķvegis vegna fjarveru nefnarmanna til dagsins ķ dag. Į fundi nefndarinnar ķ dag voru gögn mįlsins lögš fram. Žį tjįšu ašilar sig um fram komnar kröfur og fęršu fram rök fyrir žeim. Mįliš var aš žvķ bśnu lagt ķ śrskurš.

II.

 Kröfur sóknarašila og sjónarmiš eru eftirfarandi:

 Rökstušningur sóknarašila er byggšur į 1. gr. laga nr. 13/1998, meš sķšari breytingum, en fyrir liggi aš žau markmiš hafi ekki nįšst, sem geršardómur skv. 2. gr. laga nr. 34/2001 męlti fyrir um aš skyldu nįst žann 1. jśnķ 2002, sbr. 3. töluliš ķ śrskuršarorši dómsins. Telur sóknarašili aš ešlilegt hefši veriš aš bķša meš įkvöršun žar til maķ tölur um fiskverš liggja fyrir en aš žeim tölum fengnum liggi ljóst fyrir hvaš mikiš vantar į aš markmišin hafi nįšst. Ekki sé óvarlegt aš ętla, mišaš viš fyrirliggjandi stašreyndir, aš žęr višmišunartölur sem Veršlagsstofa skiptaveršs gaf śt ķ febrśar 2002 žyrftu aš hękka ef žaš er ętlun śrskuršarnefndar og Veršlagsstofu skiptaveršs aš verša viš lagafyrirmęlum og stušla aš žvķ aš markmiš geršardóms nįist į nęstu mįnušum. Įętla megi aš verš į žorski ķ beinum višskiptum žyrfti aš vera um 10% hęrra en žaš varš ķ raun mišaš viš 12 mįnaša mešaltal mįnušina jśnķ 2001 til og meš maķ 2002 til aš markmiš geršardómsins vęru uppfyllt. Nś sé žvķ lag til aš įkvarša fiskverš meš tilliti til markmišssetningar geršardómsins. Žó ljóst sé aš markmišin hafi ekki nįšst žann 1. jśnķ s.l. geti śrskuršarnefndin gert yfirbót meš žvķ aš samžykkja fiskveršskröfur įhafnarinnar į Sturlaugi H Böšvarssyni eins og žęr liggi fyrir nefndinni. Žaš sé žvķ krafa fulltrśa Sjómannasambands Ķslands ķ śrskuršarnefnd aš tilboš įhafnarinnar um fiskverš verši samžykkt óbreytt enda allar įkvaršanir um lęgra fiskverš bein įkvöršun um aš fara ekki aš fyrirmęlum laga um aš stušla aš žvķ aš markmiš geršadóms nįist. Hśn sé žvķ vķsvitandi įkvöršun um aš brjóta lög og koma ķ veg fyrir aš markmiš geršardóms nįist į višunandi tķmamörkum.

Kröfur śtgeršar og sjónarmiš varnarašila eru eftirfarandi:

   Af hįlfu varnarašila er gerš sś krafa aš žaš verš, sem śrskuršarnefnd komst aš samkomulagi um aš gildi fyrir žorsk og karfa į ķsfisktogurum Śtgeršarfélags Akureyringa hf žann 15. mars sl., mįl Ś3/2002, gildi einnig ķ mįli žessu. Varšandi ufsa er žess krafist aš hann verši veršlagšur mišaš viš žaš sem algengast er ķ beinum višskiptum mišaš viš svęši, gęši og stęrš. Varnarašili byggir į žvķ aš framangreind krafa um verš į žorski og karfa sé ķ fullu samręmi viš žau markmiš sem ašilar hafa unniš aš og žaš višmišunarverš sem ašilar hafa oršiš įsįttir um aš hafa til hlišsjónar aš sameiginlegu markmiši ķ samręmi viš śrskurš geršardóms skv. 2. grein laga nr. 34/2001.

    Samkvęmt upplżsingum af vefslóš Veršlagsstofu skiptaveršs hafi verš į žorski og karfa ekki aš fullu nįš žvķ hlutfalli af vegnu mešalverši veršs ķ beinum višskiptum og markašsveršs sem kvešiš er į um ķ śrskurši geršardóms, skv. lögum nr. 34/2001. Hafi žetta legiš fyrir um nokkurn tķma og veriš m.a. ljóst žann 15. mars sl. žegar verš var įkvešiš į skipum Śtgeršarfélags Akureyringa hf.. Įstęšur žessa séu žęr helstar aš žegar samningavišręšur ašila stóšu yfir į fyrrihluta įrs 2001, sem leiddu til žess fyrirkomulags aš tengja fiskverš ķ beinum višskiptum viš verš į innlendum fiskmörkušum, hafi ašilar unniš meš upplżsingar įrsins 2000. Ašilum hafi ekki veriš ljóst žegar kjarasamningur śtvegsmanna og vélstjóra var undirritašur žann 9.5.2001, sem sķšar var tekinn upp af geršardómi, hvaš fiskverš ķ beinum višskiptum hafši fjarlęgst verš į fiskmörkušum į fyrstu mįnušum įrsins 2001. Nś liggi upplżsingar um fiskverš fyrr fyrir en var į žessum tķma.

    Voriš 2001 hafi stjórnvöld įkvešiš aš hętta aš verja vikmörk ķslensku krónunnar og taka ķ stašinn upp veršbólgumarkmiš viš stjórnun peningamįla. Viš žaš hafi gengi krónunnar falliš umtalsvert sem leiddi til hękkunar į verši į fiskmörkušum. Gengisįhrif komi ekki eins fljótt fram ķ beinum višskiptum skyldra ašila og į fiskmörkušum. Žaš hafi žvķ tekiš nokkurn tķma, bęši vegna sumarleyfa og žess hve umfangsmiklar ašgeršir var um aš ręša, aš koma žvķ ferli į, sem samiš var um ķ kjarasamningi śtvegsmanna og vélstjóra og įkvešiš var af geršardómi skv. lögum nr. 34/2001.

     Ljóst sé af framlögšum gögnum aš stakkaskipti hafi oršiš į sķšustu mįnušum enda hafi fiskverš ķ beinum višskiptum veriš hękkaš mikiš og sé žegar komiš aš efri žanmörkum. Engar nżjar forsendur hafi skapst sem réttlęti frekari hękkun į fiskverši, en įkvešiš var ķ mįli Ś3/2002. Žvert į móti męli veruleg styrking į gengi ķslensku krónunnar undanfariš og lękkun į saltfiskverši meš lękkun į fiskverši.

III.

Forsendur og nišurstaša.

    Samkvęmt 2. gr. laga nr. 34/2001 um kjaramįl fiskimanna og fleira, var sérstökum geršardómi fališ aš įkveša kjaramįl fiskimanna ķ žeim samtökum sem nefnd voru ķ 1. gr. laganna. Mešal atriša er geršardómurinn skyldi įkveša var a: "atriši er tengjast markmišum varšandi verš til višmišunar ķ hlutaskiptum į žorski, żsu og karfa ķ beinum višskiptum skyldra ašila."

    Meš lögunum var jafnframt aukiš viš 1. laga nr. 13/1998 um Veršlagsstofu skiptaveršs og śrskuršarnefnd sjómanna og śtvegsmanna sem varš 2. mgr. 1. gr. og er svohljóšandi: ,,Hafi samtök śtvegsmanna og sjómanna gert meš sér samkomulag um tiltekin markmiš um višmiš varšandi veršlagningu į fiski viš uppgjör į aflahlut sjómanna į gildistķma kjarasamnings eša įkvaršanir um slķkt hafa veriš teknar meš öšrum skuldbindandi hętti skulu Veršlagsstofa skiptaveršs og śrskuršarnefnd sjómanna og śtvegsmanna, sbr. II. kafla, stušla aš žvķ meš störfum sķnum aš žau markmiš nįi fram aš ganga."

    Sóknarašili vķsar til žessarar lagagreinar til stušnings kröfum sķnum ķ mįlinu.

    Ķ nišurstöšu geršardómsins frį 30. jśnķ 2001 voru sett fram įkvešin markmiš um veršlagningu į žorski, żsu og karfa, slęgšum og óslęgšum ķ samręmi viš umsamin markmiš ķ kjarasamningi Vélstjórafélag Ķslands og LĶU frį 9. maķ 2001. Žar er markmišum nįnar lżst og śtlistaš hvernig haga skuli śtreikningi svo aš žeim verši nįš. Ķ geršardómnum er męlt svo fyrir um aš markmišum skuli nįš fyrir 1. jśnķ 2002. Er Veršlagsstofu skiptaveršs fališ aš annast alla nįnari śtreikninga og framsetningu og skera śr hugsanlegum įgreiningi sem upp kunni aš koma um tślkun į efnisatrišum. Žį er kvešiš į um aš Landssamband ķslenskra śtvegsmanna skuli meš žįtttöku sinni ķ śrskuršarnefnd, skv. lögum nr. 13/1998 um Veršlagsstofu skiptaveršs o. fl. beita sér fyrir žvķ, ef į žurfi aš halda, aš markmišin nįist.

    Meš setningu 2. mgr. 1. laga nr. 13/1998 var 11. gr. sömu laga ekki fellt śt gildi en žar er kvešiš į um hin almennu atriši sem śrskuršarnefnd ber aš leggja til grundvallar viš įkvöršun sķna um fiskverš. Meš setningu hinnar nżju mįlsgreinar hefur löggjafinn žvķ bętt viš atriši sem hafa ber til hlišsjónar viš veršįkvöršun nefndarinnar. Žannig veršur nefndin, jafnframt žvķ aš stušla aš žvķ meš störfum sķnum aš markmiš geršardómsins nįi fram aš ganga aš lķta til hinna almennu atriša 11. gr. aš žvķ marki sem žaš į viš. Śrskuršarnefnd hefur ķtrekaš ķ śrskuršum sķnum tślkaš įkvęši 11. gr. žannig aš ekki veršur nįnar um hana fjallaš hér.

     Hins vegar ber sérstaklega til žess aš lķta aš meš lögum 34/2001 var geršardómi fališ aš įkveša kjaramįl sjómanna meš žeim hętti aš įkveša markmiš varšandi verš til višmišunar ķ hlutaskiptum įkvešinna fiskteguna ķ beinum višskiptum skyldra ašila.

    Svo sem įšur sagši hefur Veršlagsstofa skiptaveršs aflaš gagna fyrir nefndinni og skżrt žęr forsendur sem hśn hefur unniš eftir.

    Žannig birti Veršlagsstofa ķ samrįši viš fulltrśa sjómanna og śtvegsmanna ķ śrskuršarnefnd svokallaš višmišunarverš eša lįgmarksverš fyrir žorsk, żsu og karfa ķ žeim tilgangi aš markmiš um fiskverš ķ framangreindum tilvķsunum nįist. Fyrst ķ įgśst 2001 og žvķ nęst ķ október. Žegar sżnt var aš žessar hękkanir dygšu engan vegin til žess aš nį settum markmišum voru ķ žrišja sinn gefin śt nż lįgmarksverš ķ desember sl. Žar sem fulltrśar sjómanna ķ śrskuršarnefnd töldu hękkunina of vęga hafi veriš gefin śt nż višmišunarverš ķ febrśar sl. Mišaš viš framreikninga ķ aprķl sl. var žó ljóst aš markmiš nęšust ekki į tilsettum tķma. Hins vegar var ljóst en lįgmarksvišmišunarverš į žorski hafši hękkaš um 38% og į karfa um 35% frį žvķ ķ įgśst 2001.

    Veršlagsstofa bendir į aš stofnunin hafi undanfarna mįnuši fylgst grannt meš gangi mįla, m.a. gengi helstu višskiptamynta, afuršaverši erlendis og verši į innlendum fiskmörkušum. Aš óbreyttum ytri ašstęšum eins og žęr voru fyrir sl. įramót žį hefši stofan męlt meš einhverri hękkun fiskveršs ķ aprķl sl., en aš teknu tilliti til ytri ašstęšna žį telur stofan žaš órįšlegt mišaš viš rķkjandi kringumstęšur. Frį desember 2001 og til maķ 2002 hefur afuršaverš į landfrystum žorski lękkaš um 10% og um 15% į söltušum žorski. Talsveršar erlendar veršlękkanir hafi oršiš į saltfiski, en veršlękkun ķ ķslenskum krónum stafi aš stęrstum hluta af gengishękkun krónunnar. Gengisžróun frį žvķ ķ maķ gefi ekki til kynna aš breytingar hafi oršiš til batnašar į afuršaverši ķ ķslenskum krónum.

    Sé litiš yfir tķmabiliš maķ 2001 til maķ 2002 žį hafi verš į frystum žorskafuršum lękkaš lķtillega, eša um 4%, og saltašur žorskur lękkaš um 11%. Į sama tķma hafi mešalžorskverš į innlendum mörkušum nįnast stašiš ķ staš, eša lękkaš um 3%. Hins vegar hafi mešalverš į žorski ķ beinum višskiptum hękkaš um 32%. Afuršaverš į frystum karfa hafi lękkaš lķtillega į tķmabilinu, en mešalverš ķ beinum višskiptum į ķsušum karfa hafi hękkaš um tęp 40%.

    Af hįlfu Veršlagsstofu er bent į aš hśn hafi gefiš śrskuršarnefnd til kynna fyrr į įrinu aš markmiš varšandi verš į žorski, żsu og karfa myndu ekki nįst į tilsettum tķma. Mat stofunnar žį hafi veriš aš fiskveršshękkun į sama tķma og afuršverš ķ ķslensku krónum lękkaši umtalsvert, vęri órįšleg. Žaš mat stofunnar hafi ekki breyst. En benda megi į aš vegiš mešalverš ķ beinum višskiptum nįlgist markmiš um fiskverš mišaš viš tölur sķšustu mįnaša.

    Śrskuršarnefnd telur aš ekki hafi veriš sżnt fram į aš upplżsingar Veršlagsstofu, sem frammi liggja ķ mįlinu, séu ekki réttilega unnar, eša aš žęr séu byggšar į ólögmętum sjónarmišum. Žaš er hins vegar hlutverk śrskuršarnefndar aš leggja mat į žessar upplżsingarnar, skoša žęr ašferšir sem žęr byggja į og tślka nišurstöšur žeirra.

    Ekki er įgreiningur um verš milli ašila į żsu sem mišast viš verš į markaši. Hvaš varšar verš į karfa žį eru kröfur ašila settar upp į mismunandi hįtt žrįtt fyrir aš į žeim sé ekki sjįanlegur veršmunur žegar į heildina er litiš aš mati Veršlagsstofu. Er žvķ krafa sóknarašila tekin til greina meš athvęši formanns og fulltrśa sóknarašila.

    Hvaš varšar verš ufsa žį er krafa sóknarašila ķ samręmi viš žau verš sem algengust eru ķ beinum višskiptum mišaš viš gęši og stęrš į veišisvęši. Ber žvķ aš taka žau verš til greina.

    Varšandi veršlagningu į žorski almennt žį telur formašur aš fallast beri į aš ekki sé forsenda fyrir hękkun nś į žorski žar sem markmiš muni nįst į nęstu mįnušum aš öšru leyti en žvķ aš formašur leggur til aš grunnverš į žorski undir 3 kg. hękki ķ 100 kr/kg. Samkvęmt žvķ ręšst verš į žessu žyngdarbili į žorski af atkvęši formanns og fulltrśa sóknarašila. Aš öšru leyti vķsast ķ śrskuršarorš.

    Śrskuršur žessir gildir frį 20.06.2002 til 20. 09.2002.

Ś R S K U R Š A R O R Š:

    Varnarašili, Haraldur Böšvarsson hf, skal viš uppgjör til sóknarašila, įhafnar Sturlaugs H. Böšvarssonar AK-10 miša viš eftirfarandi verš:

Žorskur:

    Verš į undirmįli skal vera 90 kr/kg. ķ višskiptum ašila eša markašsverš. Fyrir žorsk undir 3 kg aš žyngd skal greiša grunnverš kr. 100 į kg. Grunnverš skal hękka um kr. 1,80 į kg fyrir hver 100 g sem fiskurinn er yfir 1 kg aš žyngd. Fyrir žorsk 3 kg og žyngri skal greiša grunnverš kr. 133,90 į kg. Grunnverš skal hękka um kr. 1,00 į kg fyrir hver 100 g sem fiskurinn er žyngri en 3 kg.

    Verš į öšrum tegundum fer eftir samkomulagi ašila svo og almennar forsendur og skilmįlar.

    Śrskuršur žessir gildir frį 20.06.2002 til 20. 09.2002.

Valtżr Siguršsson

Frišrik J. Arngrķmsson

Sveinn Hj. Hjartarson

Įrni Bjarnason

Jóhanna Eyjólfsdóttir

Sęvar Gunnarsson